Financial Times’ın haberine göre İran, Batı yaptırımlarını aşmak amacıyla balistik füze, İHA ve savaş gemisi gibi gelişmiş silah sistemlerinin ihracatında kripto para, takas ve yerel para birimiyle ödeme kabul etmeye başladı.
İran Savunma Bakanlığı’na bağlı Mindex adlı ihracat merkezi, balistik füzelerden insansız hava araçlarına (İHA), savaş gemilerinden hava savunma sistemlerine kadar geniş bir ürün yelpazesini yabancı ülkelere sunarken, dijital varlıklarla ödeme yapılabileceğini açıkladı.
Haberde, Mindex’in tanıtım belgelerine ve ödeme şartlarına dayandırılan bilgilere göre, merkez askeri sözleşmelerde kripto para birimlerinin yanı sıra İran riyali ve takas yöntemlerini de kabul ettiğini belirtiyor. Bu girişim, bir devletin stratejik askeri ürün ihracatında kripto para ile ödeme almayı açıkça teklif ettiği ilk örneklerden biri olarak öne çıkıyor.
İran’ın devlet destekli savunma ihracat kurumu Mindex, şu anda 35 ülkeyle aktif ticaret ilişkisi yürüttüğünü ve Emad balistik füzeleri, Shahed İHA’ları, Şehid Süleymani sınıfı savaş gemileri ve kısa menzilli hava savunma sistemleri dahil olmak üzere geniş kapsamlı bir silah kataloğu sunduğunu ifade ediyor. Web sitesinde ayrıca hafif silahlar, roketler ve gemisavar seyir füzeleri de yer alıyor. Financial Times, bu sitenin doğruluğunu arşiv kayıtları, kayıt bilgileri ve ABD yaptırımları altındaki İran merkezli bir bulut altyapısı üzerinden yapılan teknik analizle teyit etti.
Mindex’in sitesinde yer alan sıkça sorulan sorular bölümünde, yaptırımlar nedeniyle teslimata dair endişelere yanıt verilerek, “İran İslam Cumhuriyeti’nin yaptırımları aşmaya yönelik genel politikaları doğrultusunda sözleşmenin uygulanmasında herhangi bir sorun bulunmamaktadır” deniliyor. Ürün fiyatları açıkça belirtilmemiş olsa da ödemelerin alıcı ülkede yapılabileceği ve İran’da ürün denetiminin, güvenlik makamlarının onayına tabi olarak, mümkün olduğu belirtiliyor.
Financial Times, söz konusu gelişmenin, yaptırımlar altında olan ülkelerin hassas ürün ticaretinde kripto para ve alternatif finansal yöntemleri giderek daha fazla kullanmaya başladığını gösterdiğine dikkat çekiyor. ABD daha önce İran’ın dijital varlıklar aracılığıyla petrol satışlarını kolaylaştırdığını ve yüz milyonlarca dolarlık fonu resmi bankacılık sisteminin dışına çıkardığını iddia etmişti. Ayrıca, İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı kişilerin kripto para yoluyla “gölge bankacılık” ağı kurdukları gerekçesiyle yaptırım listesine alındığı hatırlatılıyor.
Haberde ayrıca, Batılı ülkelerin İran’ın nükleer programına karşı diplomatik baskıyı artırdığı, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın Birleşmiş Milletler nezdinde yeniden yaptırım sürecini başlattığı vurgulanıyor. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’ne (SIPRI) göre İran, 2024 yılında dünyada en çok silah ihraç eden 18. ülke konumundayken, Atlantic Council’e göre Rusya’nın Ukrayna savaşı nedeniyle azalan ihracat kapasitesi İran’a yeni fırsatlar sunuyor.
