Bir dönem geçilmesi neredeyse imkânsız kabul edilen Arktik suları, iklim koşullarındaki değişim ve artan deniz trafiğiyle birlikte büyük güç rekabetinin yeni odak alanlarından biri haline geliyor. ABD’de gündeme gelen yeni değerlendirmelere göre, Çin ve Rusya’nın son dönemde Arktik’te kıyı güvenlik ve deniz unsurlarıyla daha görünür hale gelmesi, Washington’da bölgedeki deniz hâkimiyeti ve ulusal güvenlik açısından ciddi kaygılar doğurdu. Bu çerçevede ABD yönetimi, yaklaşık 30 milyar dolarlık ulusal Denizcilik Eylem Planı kapsamında 11 yeni Amerikan kutup buz kırıcı gemisinin inşasını öngören bir yol haritası ortaya koydu.
Arktik Okyanusu’nu Kuzey Atlantik’e bağlayan ve Kanada’nın kuzeyinden geçen Kuzeybatı Geçidi’nin, transit sürede yaklaşık 4.500 deniz mili tasarruf sağlayabildiği belirtiliyor. Bu durum, Uzak Doğu’dan Avrupa’ya ve Rusya’dan Avrupa’ya yapılan taşımacılıkta süreyi ve yakıt maliyetlerini önemli ölçüde azaltma potansiyeli taşıyor. Artan sıcaklıkların, bu su yolunu kullanan gemiler için seyir sezonunu uzattığı, buna karşılık bölgede Rus ve Çin buz kırıcılarının belirgin üstünlüğe sahip olduğu ifade ediliyor. 2025 yılında Arktik kutup su yolunda 1.800’den fazla geminin seyrettiği, bunun 2013’e göre yüzde 40 artış anlamına geldiği kaydedildi. Aynı yıl Çin’in 14 sefer gerçekleştirdiği ve bir Cosco konteyner gemisinin bu güzergâhı kullanan ilk konteyner gemisi olduğu aktarıldı.
Mevcut tabloya göre Rusya, sekizi nükleer tahrikli olmak üzere bölgede 45 buz kırıcıdan oluşan bir filoya sahip bulunuyor. Çin’in ise üç buz kırıcısı olduğu, ayrıca nükleer tahrikli bir kutup buz kırıcı inşa ettiği bildiriliyor. ABD’nin elindeki buz kırıcı sayısının ise üç olduğu, bunlardan birinin 50 yaşında bulunduğu belirtiliyor. Haberde yer alan değerlendirmelerde, ABD Sahil Güvenliğinin uzun süredir finansman sorunları, bakım sıkıntıları ve parça tedarikinde yaşanan zorluklar nedeniyle geri düştüğü vurgulandı. Bu durumun özellikle buz kırıcı inşa kapasitesine olumsuz yansıdığı ifade edildi.
Konu, yalnızca ticaret ve deniz taşımacılığı açısından değil, jeostratejik bakımdan da kritik görülüyor. Arktik güzergâhların Kanada, Danimarka ve Grönland ile bağlantılı güvenlik başlıklarıyla kesiştiği; Rusya ve Çin’in bölgede geliştirdiği iş birliğinin Washington açısından ayrı bir dikkat alanı oluşturduğu belirtiliyor. Haberde, Çin ile Rusya arasındaki Arktik uyumunun Nisan 2023’te imzalanan bir mutabakatla ivme kazandığı, Ekim ayında ise iki ülkenin Çin’in “Kutup İpek Yolu” olarak adlandırdığı Arktik geçişini birlikte geliştirmeye yönelik daha kapsamlı bir anlaşma imzaladığı aktarıldı.
ABD’nin yeni planı kapsamında yalnızca ağır kutup buz kırıcıları değil, Büyük Göller ile ABD’nin kuzeydoğu ve orta Atlantik kıyılarında görev yapan orta boy buz kırıcıların da yenilenmesi hedefleniyor. ABD Sahil Güvenliği’nin bu doğrultuda 11 orta boy buz kırıcı gemi edinmeye yönelik yeni bir program açıkladığı bildirildi. Programda yer alan şirketler arasında Kanada merkezli Davie Defense, Louisiana merkezli Bollinger Shipyards, Finlandiya merkezli Rauma Marine Constructions ve Aker Arctic Technologies bulunuyor. Davie Defense Gulf Copper’ın ABD için toplam beş kutup buz kırıcı inşa edeceği, ilk iki geminin Finlandiya’da üretileceği, Teksas’taki tersanelerin yenilenmesinin ardından üçüncü geminin 2028’de üretime gireceği ve 2032’de teslim edileceği kaydedildi. Sonraki teslimatların ise 2033 ve 2034 yıllarında yapılmasının planlandığı ifade edildi.
Kaynak: CNBC
