NATO, havadan gözetleme kabiliyetini modernize etme yolunda tarihi bir adım atarak mevcut Boeing E-3 Sentry filosunun yerine GlobalEye platformunu tercih etti. Söz konusu kararın hayata geçmesi durumunda, NATO’nun hava gözetleme altyapısı 1980’lerin başından bu yana ilk kez Boeing dışı bir sistem üzerine kurulmuş olacak. Bu gelişme, özellikle savunma tedarikinde Avrupa merkezli çözümlere yönelimin arttığını ortaya koyuyor.
Söz konusu kararın, Boeing E-7 Wedgetail tedarikine yönelik önceki planların çökmesinin ardından geldiği belirtiliyor. ABD Hava Kuvvetleri, 2025 yılında maliyet artışları, gecikmeler ve beka kabiliyetine ilişkin endişeleri gerekçe göstererek Wedgetail programından çekilmişti. Bu gelişmenin ardından Avrupalı müttefikler de projeden vazgeçerek yerli savunma sanayii kabiliyetlerini güçlendirme hedefine yöneldi. GlobalEye seçimi, Avrupa’nın savunma tedarikinde “stratejik özerklik” arayışının ve Wedgetail programındaki yönetim sorunlarına duyulan memnuniyetsizliğin bir sonucu olarak değerlendiriliyor.
Saab’ın gelişmiş radar teknolojisini Bombardier’in Global 6000 veya Global 6500 iş jetleriyle birleştiren GlobalEye sistemi; hava, deniz ve kara üzerinde 550 kilometreyi aşan bir tespit menzili sunuyor. Çok alanlı gözetleme kabiliyetine sahip olan sistem, modern savaş sahasının karmaşık gereksinimlerini karşılamak üzere tasarlandı.
NATO’nun bu kapsamda 10 ila 12 adet uçak tedarik etmesi bekleniyor. Birim maliyeti yaklaşık 550 milyon avro olan programın toplam değerinin, destek ve altyapı giderleri hariç 5 milyar avronun üzerine çıkacağı öngörülüyor. Yeni platformun 2031 yılına kadar ittifakın operasyonel hedeflerine ulaşması ve tam kapasiteyle hizmete girmesi planlanıyor.
Sisteme olan ilgi uluslararası alanda da artış gösteriyor. Fransa hali hazırda siparişlerini verirken; Almanya, Polonya ve Kanada gibi ülkelerin de platformu değerlendirmeye aldığı bildirildi. Henüz resmi bir sözleşme imzalanmamış olsa da, NATO Tedarik Ajansı’nın bu seçimi, resmi onay sürecinin ardından GlobalEye’ın ittifakın yeni nesil havadan gözetleme omurgası olacağını kesin bir dille işaret ediyor.
