Nisan ayında İran hava sahası üzerinde görev yaptığı sırada düşürülen bir ABD Hava Kuvvetleri F-15 savaş uçağının pilotunun kurtarma operasyonu sonrasında verdiği ifade, ABD istihbarat topluluğunda dikkat çekici bir değerlendirme sürecini beraberinde getirdi.
Konuya aşina dört kaynağa göre pilot, uçaktan fırlatılmadan önce havada birden fazla İran insansız hava aracını birbirleriyle bağlantılı şekilde hareket ederken gördüğünü anlattı. Pilotun tarifine göre söz konusu yapı, büyük İHA’ların altında daha küçük İHA’ların bulunduğu ve görünüm olarak bir denizanasını andıran bir formasyon sergiliyordu.
Kaynaklardan biri, pilotun gözlemini “birbiriyle bağlantılı ve tek bir yapı gibi hareket eden çok sayıda İHA” şeklinde aktardı. Başka bir kaynak ise pilotun havada bir “İHA mayın tarlası” gördüğünü ifade ettiğini belirtti.
F-15’in düşürülme nedeni üzerindeki incelemeler sürerken, ilk değerlendirmelerde söz konusu İHA formasyonunun İran’ın Amerikan savaş uçağını vurmasına bir şekilde katkı sağlamış olabileceği ihtimali üzerinde durulduğu bildirildi. Ancak bu konuda kesin bir sonuca ulaşılmış değil.
İki kişilik mürettebata sahip olan F-15’in düşürülmesinin ardından ABD güçleri arama-kurtarma operasyonu başlattı. Pilot, fırlatma sonrasında birkaç saat içinde kurtarılırken, silah sistemleri subayının İran güçlerine yakalanmamak için dağlık bölgede bir günden uzun süre saklandığı ve daha sonra kurtarıldığı belirtildi. Silah sistemleri subayının da aynı İHA formasyonunu görüp görmediği ise bilinmiyor.
Kurtarma çalışmaları sırasında ikinci bir ABD uçağı olan A-10’un da düşürüldüğü, ancak pilotunun İran hava sahası dışında güvenli şekilde fırlatıldığı aktarıldı.
ABD istihbarat yetkilileri ise pilotun anlattıklarının nasıl yorumlanması gerektiği konusunda fikir birliğine varamadı. Kaynaklara göre pilot, kaza sırasında sarsıntı ve beyin travması etkileri yaşamıştı. Ayrıca bu olayın, İran savaşı sırasında aynı pilotun ikinci kez uçağının düşürülmesi olduğu ifade edildi. Pilotun daha önce de çatışmanın ilk dönemlerinde Kuveyt güçlerinin dost ateşi sonucu düşürülen pilotlar arasında yer aldığı belirtildi.
Pilotun gerçekten ABD istihbaratının daha önce tespit etmediği gelişmiş bir kabiliyete mi tanıklık ettiği, bir test faaliyeti mi gördüğü ya da gözlemin farklı bir şekilde mi açıklanabileceği soruları tartışılmaya devam ediyor. Kaynaklardan biri, sorgulamayı yürüten yetkililerin pilota “Gördüğünü söylediğin şeyi gördüğünden emin misin?” şeklinde sorular yönelttiğini aktardı.
CNN’in haberine göre pilotun tarif ettiği kabiliyet teknik olarak “one-to-many meshed networking” olarak adlandırılıyor. Bu sistem, genel olarak bir operatörün aynı anda birden fazla İHA’yı yönetebilmesine imkan tanıyor. Kaynaklar, Rusya ve Çin’in bu tür bir kabiliyete sahip olduğunun değerlendirildiğini belirtirken, İran’ın da insansız hava aracı teknolojilerinin geliştirilmesinde bu ülkelerden destek aldığına ilişkin çeşitli raporlar bulunduğunu ifade etti.
Uzmanlar, böyle bir kabiliyetin askeri açıdan önemli sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor. Drone savaşı ve savunma modernizasyonu alanında çalışan Cachai şirketinin kurucusu Emma Bates, koordineli şekilde hareket edebilen ve belirli bir formasyonu koruyabilen İHA sürülerinin ciddi bir tehdit oluşturabileceğini söyledi.
Öte yandan ABD ile İran arasında, geçen hafta ilan edilen ateşkes kapsamında başlayan ve 60 günlük bir müzakere sürecini öngören görüşmeler sürüyor. Görüşmelerin ağırlıklı olarak İran’ın nükleer programına odaklanmasının beklendiği, ancak tarafların farklı başlıkları da gündeme getirdiği ifade ediliyor.
Kaynak: CNN
