Financial Times’ın sızdırılmış Rus yazışmaları, seyahat kayıtları ve askeri patentlere dayandırdığı haberine göre Rusya, İran’ın süpersonik seyir füzesi geliştirme çalışmalarına teknik destek sağladı. C430L kod adlı programın, Tahran’a özellikle ABD Donanması unsurlarına karşı yeni bir tehdit kapasitesi kazandırabileceği değerlendiriliyor.
Rusya ile İran arasındaki askeri-teknik iş birliğinin, gelişmiş füze teknolojilerinin geliştirilmesine kadar uzandığı öne sürüldü. Financial Times’ın (FT) incelediği belgelere göre Moskova, İran’ın süpersonik seyir füzelerinde kullanılabilecek ramjet tipi bir tahrik sistemi geliştirmesine gizli biçimde katkı sağladı.
FT’nin haberine göre C430L kod adı verilen program 2023’te başladı ve 2026’da ABD ile İsrail’le yaşanan savaş sırasında da devam etti. Çalışmaların merkezinde, bir seyir füzesinin ses hızının birkaç katı süratte uçuşunu sürdürebilmesini sağlayacak ramjet tahrik sistemi bulunuyor. Böyle bir kabiliyetin, ABD ve müttefik savunma sistemlerinin füzeyi tespit ve önleme süresini önemli ölçüde azaltabileceği belirtiliyor.
İran konusunda çalışan eski CIA askeri analisti Jim Lamson, bu teknolojinin Tahran’a “ABD Donanması gemilerini tehdit edebilecek niteliksel olarak yeni bir stratejik silah sistemi” kazandırabileceğini söyledi.
Gazeteye göre İran, söz konusu tahrik sistemini üretmeyi ve uçuş testlerinden geçirmeyi başardı. Ancak Rus desteğiyle geliştirilen bir süpersonik seyir füzesinin hizmete girdiğini gösteren herhangi bir kanıt bulunmuyor.
Rus mühendislerden teknik destek
FT, programın Rusya’nın devlet silah ihracatçısı Rosoboronexport ile füze geliştiricisi NPO Mashinostroyenia tarafından organize edildiğini bildirdi. Gazetenin incelediği kayıtlara göre Rus mühendisler, Kasım 2023’te İran Savunma ve Silahlı Kuvvetler Lojistik Bakanlığı ile sözleşme imzalanmasından önce İran’a birden fazla ziyaret gerçekleştirdi.
2025 yılına gelindiğinde Rus uzmanların İran’ın uçuş testi verilerini analiz ettiği; ramjet motorunun yakıt sistemi, yanma kararlılığı, hava girişi ve motor nozulu konusunda Tahran’a danışmanlık verdiği aktarıldı.
Conflict Armament Research kıdemli analisti Fabian Hinz, bunun İran’ın onlarca yıldır elde etmek istediği “stratejik açıdan son derece hassas bir askeri teknolojinin transferi” anlamına geldiğini söyledi. Hinz ayrıca bu ölçekte bir programın Rusya’da en üst düzeyden siyasi onay gerektireceğini savundu.
Kremlin, Rosoboronexport, NPO Mashinostroyenia ve İran hükümeti ise FT’nin yorum taleplerine yanıt vermedi.
Program 2026’da da sürdü
Süpersonik seyir füzeleri, yüksek hızlarını alçak irtifa uçuşuyla birleştirebildikleri için hava ve füze savunma sistemlerinin hızlı biçimde tespit ve angajman gerçekleştirmesini zorlaştırabiliyor. FT’ye göre bu durum, ABD ile bölgesel müttefiklerinin gelişmiş kara ve deniz konuşlu savunma sistemleri kullandığı Basra Körfezi açısından özellikle önem taşıyor.
Hinz, Rus mühendislerin doğrudan teknik problemlerin çözümüne katkıda bulunmasının İran açısından hazır silah sistemlerinin tedarik edilmesinden daha değerli olabileceğini belirtti. Uzman, deneyimli bir mühendisin sahada teknik sorunları çözmesinin önemli bir bilgi birikimi aktarımı anlamına geldiğini ifade etti.
FT, programın 2026 yılına kadar devam ettiğini, Rusya’nın teknik raporlar hazırladığını ve iki tarafın geliştirme çalışmalarının yeni bir aşamasını görüştüğünü bildirdi. Haziran 2026 tarihli bir Rosoboronexport mektubunun da sonraki aşamaya ilişkin temasların sürdüğünü gösterdiği, ancak bu aşamanın fiilen başlayıp başlamadığının bilinmediği aktarıldı.
Haberde programın, Moskova ile Tahran arasındaki askeri ilişkilerin daha ileri bir boyutuna işaret ettiği değerlendirildi. İran daha önce Rusya’ya Ukrayna’da kullanılan Şahid saldırı dronları sağlamış ve Moskova’nın bu sistemlerin yerli üretimini kurmasına yardımcı olmuştu. FT ayrıca Rusya’nın İran’a Verba omuzdan atılan hava savunma sistemleri sağlamayı kabul ettiğini ve Tahran’ın daha sonra bölgedeki ABD askeri tesislerini izlemek için kullanılan yüksek çözünürlüklü bir Çin uydusu edindiğini daha önce haberleştirmişti.
Lamson’a göre Rusya’nın İran’ın teknik sorunlarını çözmesine yardımcı olması halinde bu iş birliği, son yıllarda Moskova’nın Tahran’a sağladığı en etkili askeri-teknik destek alanlarından biri olabilir.
