Japonya’nın Çin’in artan askeri gücüne karşı hızlandırmayı planladığı savunma yatırımları, bütçe kısıtlamaları nedeniyle önemli bir engelle karşı karşıya. Reuters’a konuşan ve konu hakkında bilgi sahibi dört kaynağa göre Japon yetkililer, savunma sanayii şirketlerini beklenen siparişlerde ciddi kesintiler yapılabileceği konusunda uyardı.
Japonya Maliye Bakanlığı yetkililerinin, Nisan 2027’de başlayacak beş yıllık dönem için 50 ila 60 trilyon yen (313 ila 376 milyar dolar) arasında savunma harcaması önerdiği bildirildi. Söz konusu tutar, mevcut beş yıllık planda ayrılan 43 trilyon yenin üzerinde olsa da bazı savunma yetkilileri ve iktidardaki Liberal Demokrat Parti milletvekillerinin öngördüğü 80 trilyon yenlik bütçenin oldukça altında kalıyor.
F-35 ve füze tedarikinde ciddi kesinti ihtimali
Kaynaklara göre bütçenin beklentilerin altında kalması, Japonya’nın yerli ve yabancı savunma sanayii şirketlerinden gerçekleştirmeyi planladığı bazı füze ve hava aracı alımlarının yarıya indirilmesine yol açabilir. Bu kapsamda ABD üretimi F-35 savaş uçaklarının tedariki de kesintilerden etkilenebilir.
Japonya’nın önde gelen savunma sanayii şirketleri arasında Mitsubishi Heavy Industries, Mitsubishi Electric ve Kawasaki Heavy Industries bulunuyor. Mitsubishi Heavy Industries ve Mitsubishi Electric konuya ilişkin açıklama yapmazken Kawasaki Heavy Industries ise yorum talebine henüz yanıt vermedi.
Japonya Savunma Bakanlığı, yeni savunma planının bütçesine ilişkin henüz kesin bir karar alınmadığını belirtti. Maliye Bakanı Satsuki Katayama da güvenlik ve savunma alanındaki danışma kurulunun söz konusu ayrıntıları henüz değerlendirmediğini ifade etti.
Savunma harcamalarında yüzde 2 hedefi tehlikede
Reuters’ın hesaplamalarına göre savunma bütçesinin 60 trilyon yen seviyesinde kalması, Japonya’nın savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yüzde 2’sine çıkarma hedefinin gerisinde kalmasına neden olacak.
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi ise müttefik ülkelerin askeri harcamalarını artırmasını istiyor. ABD’nin 2026 Ulusal Savunma Stratejisi, müttefiklerin GSYH’lerinin yüzde 3,5’ini silahlı kuvvetlere, ilave yüzde 1,5’ini ise daha geniş kapsamlı güvenlik ihtiyaçlarına ayırmasını öngörüyor.
Japonya, özellikle Tayvan çevresinde yaşanabilecek olası bir çatışmanın yakınındaki adaları ve kritik deniz ulaşım hatlarını tehdit edebileceği endişesiyle askeri kapasitesini güçlendirmeye çalışıyor.
Başbakan Sanae Takaichi yönetiminin yıl sonuna kadar güncellenmiş ulusal güvenlik stratejisini ve savunma planını açıklaması bekleniyor. Tokyo yönetimi, mühimmat stoklarını artırmayı ve uzun süreli çatışmalara hazırlık kapsamında askeri insansız hava araçlarını konuşlandırmayı hedefliyor. Kaynaklardan biri, insansız hava aracı siparişlerinin yeni bütçe teklifinden etkilenmeyeceğini belirtti.
Vergi indirimi savunma bütçesini zorluyor
Savunma harcamalarındaki olası kısıtlamaların arkasında hükümetin ekonomi politikaları da bulunuyor. Maliye Bakanlığı yetkilileri, ekonomik büyümeyi desteklemeye yönelik yatırımlar ve gıda ürünlerindeki tüketim vergisinin düşürülmesi taahhüdü nedeniyle savunma bütçesinde büyük ölçekli artışların finanse edilmesinin zor olacağını değerlendiriyor.
Gıda ürünlerine yönelik vergi indiriminin kamu gelirlerinde yıllık yaklaşık 4,3 trilyon yenlik kayıp oluşturması bekleniyor. Bu açığın kapatılması için döviz rezervleri dahil alternatif finansman kaynaklarının kullanılması gündeme gelebilir.
Öte yandan Maliye Bakanlığının önerisinin, iktidardaki Liberal Demokrat Parti içerisinde savunma harcamalarının artırılmasını savunan kesimlerin tepkisiyle karşılaşması bekleniyor.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir iktidar partisi yetkilisi, olası bir askeri krizin her an yaşanabileceğini belirterek caydırıcılık için gerekli kapasitenin oluşturulması hedefleniyorsa 50 trilyon yen seviyesindeki bir bütçenin kabul edilemeyeceğini savundu.
Böylece Japonya’nın önümüzdeki beş yıllık savunma planında, askeri kapasitenin artırılması ile kamu maliyesindeki sınırlamalar arasında nasıl bir denge kurulacağı temel tartışma konusu haline geldi.
