Ağır bombardıman uçakları, büyük mühimmatları uzak mesafelere taşıyabilmek için geliştirilen uçak sistemleridir. Sıradan bombardıman uçaklarına kıyasla, daha büyük mühimmatlar veya küçük mühimmatlardan çok sayıda taşıma kabiliyetine sahiptirler.
Ağır bombardıman uçaklarını diğer uçaklardan ayıran en önemli iki özellik uzun menzil ve büyük faydalı yük taşıma kapasitesidir. Çoklu motorlu yapı, geniş kanat açıklığı gibi tasarımsal özellikleri sayesinde taşıma kapasitesi oldukça fazladır. Taşıma kapasitesiyle orantılı olarak artan yakıt miktarı da operasyon çapını genişletmektedir.
İlk ağır bombardıman uçağı aslında yolcu taşıma amacıyla üretilmişti. Rus üretimi Ilya Muromets, motorlarında yapılan değişikliklerle güçlendirilerek bombardıman uçağı hâline getirilmişti. Ardından makineli tüfeklerle donatılarak hava muharebesine karşı da koruma sağlanmıştı. Birinci Dünya Savaşı’nda Almanlar ve İngilizler de ağır bombardıman uçakları ürettiler.
Motor teknolojisinde gerçekleşen gelişmeler ile birlikte İkinci Dünya Savaşı’nda daha büyük taşıma kapasitelerine sahip uçaklar üretildi. Savaş sırasında alınan geri bildirimler ile çeşitli geliştirmeler yapılarak savaşta kullanıldı. Japonya’ya atılan atom bombaları, B-29 Superfortress bombardıman uçaklarından atılmıştır.
Ağır bombardıman uçağı kullanan ülkeler
ABD
ABD’nin B-52 Stratofortress, B-1B Lancer, B-2 Spirit ve B-21 Raider olmak üzere 4 farklı ağır bombardıman uçağı bulunmaktadır. 1952-1962 yılları arasında 700’den fazla üretilen B-52 uçağının yaklaşık 70 adedi hâlen göreve devam ediyor. Değişken kanat yapısına sahip süpersonik bombardıman uçağı B-1A isterleri karşılamayınca mâli nedenlerden ötürü durdurulmuş, 1983 yılında B-1B olarak tekrar üretilmeye başlamıştı. Tüm B1-B Lancer’ların 2036’ya kadar emekli olması planlanıyor. Stealth bombardıman uçağı B-2 Spirit’in 19 tanesinin hâlen hizmette olduğu ancak hepsinin muharebeye hazır olmadıkları biliniyor. B-2 Spirit’in yerini, ilk uçuşunu 2023 yılının sonunda yapan B-21 Raider’ın alması bekleniyor. B-21 henüz geliştirme aşamasında ve 2027’ye kadar hizmete girmesi bekleniyor.
Rusya
Tupolev üretimi Tu-95, Tu-160 ve Tu-22 uçakları hâlen hizmettedir. ABD ile olan teknoloji yarışı, Rusya’yı benzer amaçlarda kullanılmak üzere uçaklar üretmeye itmiştir.
Çin
Rus üretimi Tu-16’nın geliştirilmiş bir versiyonu olan H-6 kullanımdadır. H-20 ismiyle bilinen ve tasarım konfigürasyonları itibariyle B-21 benzeri bir uçak olması beklenen stealth bombardıman uçağı geliştirme aşamasındadır.
