ABD’li savunma firması Lockheed Martin, CAATSA yaptırımları nedeniyle sözleşme yükümlülüklerini yerine getiremedikleri için T70 Genel Maksat Helikopteri programının 5 Ekim 2024 tarihinde kısmen durdurulduğunu açıkladı.
Programın geleceği hakkındaki görüşmeler devam ediyor. Görüşmeler sonucunda program kısmi/tamamen iptal edilebilir veya yeniden yapılandırılabilir. Ana yüklenici TUSAŞ ve diğer alt yüklenici firmalar sözleşme iptal haklarının olmadığını belirtti.
Lockheed Martin’in yayımlanan yıllık finansal raporunda T70 programına ilişkin şu ifadeler kullanıldı:
“ABD Hükümeti’nin dış politika uygulaması, Kongre denetimi veya belirli programların finansmanı dahil olmak üzere ürünlerimizin satışını ve teslimatını veya hassas teknolojinin transferini engelleyebilecek, kısıtlayabilecek koşullar uluslararası satışlarımızı olumsuz etkiliyor.
Örneğin, ABD Hükümeti Türk tüzel kişilerine ve şahıslarına belirli yaptırımlar uyguladı ve bu da Türk Genel Maksat Helikopter Programı’nı (TUHP) destekleyen mevcut sözleşmelerimiz kapsamında gerekli olan ABD ihracat izinlerini veya yetkilendirmelerini alma yeteneğimizi etkiledi.
Türkiye’de kullanılmak üzere T70 helikopterlerinin üretimi için Türk savunma sanayisiyle ortak üretim öngören Türk Genel Maksat Helikopteri Programı (TUHP) için Türk şirketleriyle bir dizi sözleşmemiz var. Ayrıca geri satın alma veya mahsup yükümlülükleri kapsamında ilgili Türk mal ve hizmetlerinin sağlanması, Türkiye’de üretilen helikopterlerin küresel olarak satışına yönelik gelecekteki satışları da içeriyor. 2020 yılında, ABD Hükümeti, TUHP sözleşmeleri kapsamındaki performans yeteneğimizi etkileyen Türk kuruluşlarına ve kişilere belirli yaptırımlar uyguladı ve etkilenen sözleşmeler kapsamında mücbir sebep bildirdik.
5 Ekim 2024’ten itibaren TUHP üzerindeki çalışmaları kısmen durdurduk. Yaptırımların TUHP sözleşmeleri kapsamındaki performans yeteneğimiz üzerindeki devam eden etkisi ve çalışmayı kısmen durdurma kararımız ışığında, şu anda müşterimizle programın ileriye dönük yolu hakkında görüşmeler yapıyoruz. 31 Aralık 2024 itibarıyla, program için geliştirme çalışmalarıyla ilgili kümülatif zararlar önemsiz kalmaya devam etti ve program bilançoda sözleşme yükümlülüğü pozisyonunda kalmaya devam ediyor.
TUHP sözleşmeleri, tamamen veya kısmen yeniden yapılandırılmak veya feshedilmek üzere müzakere edilebilir ve bunun sonucunda, gelecekteki dönemlerde önemli ileriye dönük zararlar kaydetme riskiyle karşı karşıya kalabiliriz. Müşterimiz ve alt yüklenicimiz, çalışmayı durdurma konusunda sözleşmese hakkımızın olmadığını ileri sürdü.
Yakın vadede bir anlaşmaya varamazsak, biz veya müşterimiz başka bir çözüm veya çare aramayı seçebiliriz; bu da satışlarda daha fazla azalmaya, cezaların uygulanmasına veya zararların değerlendirilmesine ve mali sonuçlarımız açısından önemli olabilecek artan geri kazanılamaz maliyetlere yol açabilir.”
