ABD yönetimi, Suudi Arabistan’ın 48 adet F-35 savaş uçağı satın alma talebini değerlendirmeye alırken, söz konusu çok milyar dolarlık satış Pentagon’daki kritik bir engeli geride bıraktı. Reuters’a konuşan iki kaynağa göre, bu gelişme, Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın ABD ziyareti öncesinde dikkat çeken bir zamanlamayla gündeme geldi.
Suudi Arabistan’ın Lockheed Martin üretimi olan F-35’lere yönelik ilgisi yeni değil. Ancak bu yılın başlarında Başkan Donald Trump’a doğrudan yapılan başvurunun ardından talep resmiyet kazandı. Pentagon, aylar süren teknik ve siyasi değerlendirmelerin ardından konuyu Savunma Bakanlığı düzeyine taşıdı. Sürecin henüz tamamlanmadığı, kabine onayı, Başkan Trump’ın imzası ve Kongre’ye resmi bildirim gibi adımların hâlen beklendiği ifade ediliyor.
İsrail’in bölgedeki “nitelikli askeri üstünlüğünü” (qualitative military edge) korumayı hedefleyen ABD politikası çerçevesinde, böyle bir satış büyük bir paradigma değişimi olarak değerlendiriliyor. Şu ana dek Orta Doğu’da yalnızca İsrail F-35’leri aktif şekilde kullanmakta ve bu uçaklardan oluşan birden fazla filoya sahip durumda.
Suudi Arabistan ise uzun süredir bu ileri teknolojiye sahip olmak istiyor. Krallık, hava kuvvetlerini modernize etmeyi ve özellikle İran kaynaklı tehditlere karşı savunma kapasitesini artırmayı hedefliyor. Halihazırda Suudi Hava Kuvvetleri, F-15, Tornado ve Typhoon gibi çeşitli savaş uçaklarını kullanıyor.
Trump yönetimi, Mayıs ayında Suudi Arabistan’a yaklaşık 142 milyar dolarlık bir silah paketi satışını onaylamış ve bunu ABD tarihinin en büyük savunma iş birliği anlaşması olarak tanımlamıştı. F-35 satışı ise bu iş birliğinin en hassas boyutunu oluşturuyor.
Öte yandan, Kongre’nin olası itirazları satışın önünde engel teşkil edebilir. 2018’de gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın öldürülmesinin ardından Suudi Arabistan’a yönelik silah satışları Kongre’de tartışmalara neden olmuştu. Bazı milletvekilleri, Riyad ile askeri ilişkilerin daha da derinleştirilmesine temkinli yaklaşıyor.
Bu gelişme, Suudi Arabistan’ın 2030 Vizyonu kapsamında hem ekonomik hem de askeri alanda yürüttüğü modernleşme hamlesinin bir parçası olarak görülüyor. Krallık son yıllarda savunma alanındaki ortaklıklarını çeşitlendirmeye çalışsa da, Washington ile süregelen güvenlik ilişkisini sürdürmeye kararlı görünüyor.
