Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ), GÖKVATAN dergisinin 146. sayısında Türk havacılık sanayiinin önemli projelerinden HÜRKUŞ-II’nin geliştirilmesi, sertifikasyonu, teslimatları ve ihracat sürecine ilişkin ayrıntılara yer verdi.
Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından yerli imkânlarla tasarlanıp üretilen HÜRKUŞ-II, Türkiye’nin ilk millî Askerî Tip Sertifikası’nı alarak Türk Hava Kuvvetleri envanterine katıldı. Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün’ün katıldığı kabul uçuşunun ardından Türk Hava Kuvvetlerine teslim edilen HÜRKUŞ-II, Türkiye’nin havacılık ve savunma sanayisinde önemli bir aşamayı geride bıraktı.
Türk savunma ve havacılık sanayisinin önemli projelerinden Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı HÜRKUŞ-II, kapsamlı test ve kontrol aşamalarının tamamlanmasının ardından düzenlenen resmî törenle Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterine dâhil edildi. TUSAŞ tesislerinde gerçekleştirilen törene devlet yetkilileri, Türk Silahlı Kuvvetleri komuta kademesi, şirket yöneticileri, çalışanlar ve savunma sanayisi temsilcileri katıldı.
Yerli imkânlarla geliştirilerek envantere kazandırılan platformun, askerî pilot eğitim kalitesinin artırılmasına ve Türkiye’nin millî havacılık ekosisteminin gelişimine katkı sağlaması hedefleniyor. Teslimat sürecinin başlaması ve seri üretim kapasitesinin artırılmasıyla Türk Hava Kuvvetlerinin ihtiyaçlarının karşılanması ve uluslararası teslimat taahhütlerinin yerine getirilmesi amaçlanıyor.
Teslimat Programı ve Kabul Aşamaları
Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ile TUSAŞ arasında imzalanan 55 uçaklık anlaşma kapsamında, Türk Hava Kuvvetlerinin eğitim uçağı ihtiyacının yerli kaynaklarla karşılanmasına yönelik çalışmalar sürüyor.
Kapsamlı yer ve uçuş performans değerlendirmelerinin ardından TUSAŞ tesislerinde yürütülen kabul çalışmalarında HÜRKUŞ-II; yapısal entegrasyon, uçuş yeteneği ve aviyonik donanımlar başta olmak üzere birçok alanda incelemeye tabi tutuldu. Yaklaşık üç hafta süren değerlendirmelerin sonucunda ilk iki uçak, Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığına resmen teslim edildi.
Planlanan takvime göre, 2026 yılının Eylül-Aralık döneminde 12 adet HÜRKUŞ-II’nin daha filoya dâhil edilmesi hedefleniyor. 2027 yılı itibarıyla aylık iki uçaklık teslimat hızıyla sürdürülecek sürecin, 2028 yılı içerisinde tamamlanması öngörülüyor.
İlk Millî Askerî Tip Sertifikası ile Envanterde
HÜRKUŞ-II’nin envantere kazandırılması sürecinde yerli sertifikasyon kabiliyetleri önemli rol oynadı. Askerî Tip Sertifikası, 9 Eylül 2026’da Savunma Sanayii Başkanlığı ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı uzmanlarından oluşan Sertifikasyon Kurulu tarafından onaylandı ve 11 Eylül 2026’da resmen ilan edildi.
11 Eylül 2026 tarihinde düzenlenen törenle yayımlanan HÜRKUŞ-II Askerî Tip Sertifikası, Türk havacılık sanayisinde bir ilk olarak kayıtlara geçti. Böylece Türkiye’de yerli imkânlarla geliştirilen bir hava platformu, millî insan kaynağına dayalı ve uluslararası standartlara uygun bir askerî tip sertifikasyon sürecini ilk kez başarıyla tamamladı.
12 farklı mühendislik disiplininde yürütülen sertifikalandırma sürecinde bin 790 teknik gereksinim doğrulandı, 950 kanıt dokümanı incelendi ve 38 laboratuvar, 71 yer ile 44 uçuş testi olmak üzere toplam 153 sertifikasyon denemesi başarıyla tamamlandı. Böylelikle HÜRKUŞ-II, Türkiye’de yerli imkânlarla geliştirilip millî insan kaynağıyla askerî tip sertifikasyonunu tamamlayarak envantere giren ilk hava aracı oldu.
HÜRKUŞ-II’nin Tip Sertifikası’nı almaya hak kazanması, uçağın güvenilirliğinin tescillenmesinin yanı sıra Türkiye’nin uluslararası standartlarda uçak sertifikalandırma kabiliyetinin gelişmesi açısından da önem taşıyor. Sertifikanın, HÜRKUŞ-II’nin uluslararası pazardaki ihracat potansiyeline katkı sağlaması ve dost ve müttefik ülkeler nezdindeki güvenilirliğini artırması bekleniyor.
HÜRKUŞ-II projesi kapsamında edinilen teknik birikimin, gelecekte geliştirilecek millî hava platformlarının tasarım, test, doğrulama ve sertifikasyon aşamalarında kullanılması hedefleniyor.
Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün, Tip Sertifikası sürecinin tamamlanmasının ardından yaptığı açıklamada şunları kaydetti:
“9 Eylül 2026, Türk havacılık sanayimiz açısından teknik olduğu kadar stratejik bir eşiktir. HÜRKUŞ-II’nin Askerî Tip Sertifikası; Türkiye’nin kendi hava aracını tasarlama, üretme, test etme, doğrulama ve sertifikalandırma yetkinliğinin somut bir göstergesidir. Bu belge, çok yoğun bir mühendislik, test ve doğrulama emeğinin sonucudur. Biz yalnızca hava platformları geliştirmiyor; bu platformların güvenilirliğini kendi insanımızla doğrulayacak teknik otoriteyi, metodolojiyi ve sertifikasyon kültürünü de inşa ediyoruz. HÜRKUŞ-II’de kazandığımız sertifikasyon tecrübesi, gelecekteki millî hava platformlarımız için kalıcı bir yetkinliğe ve güçlü bir kurumsal hafızaya dönüşecektir. HÜRKUŞ-II’nin kanatlarında, kendi tasarımına, kendi testine ve kendi teknik yetkinliğine güvenen bir Türkiye’nin iradesi vardır. Bu kabiliyeti daha ileriye taşımaya kararlıyız. Sürece katkı sunan SSB Kalite-Test ve Sertifikasyon ekiplerimize, Hava Kuvvetleri Komutanlığımıza, Millî Savunma Bakanlığımıza, TR Uçuşa Elverişlilik ve TUSAŞ ekiplerine, görev alan bütün mühendis ve uzmanlarımıza teşekkür ediyorum.”
Teslimat Öncesi Test Uçuşu Gerçekleştirildi
HÜRKUŞ-II’nin teslimatı öncesinde, 16 Eylül 2026 tarihinde sembolik bir test uçuşu gerçekleştirildi. Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün ve Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Rafet Dalkıran, resmî kabulden önce HÜRKUŞ-II’nin kokpitinde yer alarak özel bir uçuş gerçekleştirdi.
Test pilotu refakatinde gerçekleştirilen uçuşta HÜRKUŞ-II’nin manevra yeteneği, kokpit mimarisi ve hassas kumanda özellikleri değerlendirildi. Görgün, uçuş sırasında yaptığı telsiz konuşmasında ve uçuş sonrasındaki açıklamalarında, uçağın geliştirilmesinde görev alan mühendis ve teknisyenlerin çalışmalarına dikkat çekti.
HÜRKUŞ-II’nin uçuş dinamiklerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Görgün, platformun Türk savunma sanayisinin ulaştığı teknolojik seviyeyi ortaya koyduğunu ifade etti.
Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün ve Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Rafet Dalkıran, bu uçuşun ardından Jet Eğitim Uçağı HÜRJET ile de bir kontrol uçuşu gerçekleştirdi.
HÜRKUŞ Projesinin Gelişim Süreci
Türkiye’nin temel eğitim ve hafif taarruz uçağı ihtiyacını yerli imkânlarla karşılamak amacıyla başlatılan HÜRKUŞ Projesi, Türk havacılık sanayisinin önemli çalışmalarından biri olarak öne çıkıyor.
Projenin ilk aşamasında geliştirilen HÜRKUŞ-A, sivil havacılık otoritelerinden aldığı uluslararası sertifikasyonlarla TUSAŞ’ın tasarım ve üretim kabiliyetlerini ortaya koydu. Ardından Türk Hava Kuvvetlerinin askerî eğitim ihtiyaçlarına yönelik olarak geliştirilen HÜRKUŞ-B ve yakın hava desteği ile keşif-gözetleme görevlerini yerine getirebilecek HÜRKUŞ-C versiyonları hayata geçirildi.
Sahada edinilen tecrübeler, aviyonik sistemlerdeki gelişmeler ve modern hava harp doktrinlerinin ortaya çıkardığı ihtiyaçlar doğrultusunda geliştirilen HÜRKUŞ-II ise önceki versiyonlara göre yeni teknik özelliklerle donatıldı.
Hafifletilmiş gövde yapısı, artırılmış manevra kabiliyeti, dijital kokpit mimarisi ve yerli imkânlarla geliştirilen yeni nesil aviyonik sistemler, HÜRKUŞ-II’nin öne çıkan özellikleri arasında yer alıyor.
Yeni nesil turboprop motoru, gece görüş uyumlu kokpiti, gelişmiş fırlatma koltuğu sistemleri ve çok işlevli göstergeleriyle HÜRKUŞ-II, temel eğitim görevlerinin yanı sıra jet geçiş eğitimi ve gerektiğinde hafif taarruz görevlerinde kullanılabilecek çok yönlü bir hava platformu olarak geliştirildi.
İleri Eğitim Teknolojisi ve Performans Özellikleri
3 Mayıs 2021’de başlayan yenilenen tasarım sürecinin ardından 2024 yılının sonunda ilk uçuşunu gerçekleştiren HÜRKUŞ-II, hafifletilen gövdesi ve geliştirilen aerodinamik özellikleriyle dikkat çekiyor.
Güçlü Motor ve İrtifa: Pratt & Whitney Canada üretimi bin 600 beygir gücündeki turboprop motoruyla 30 bin feet irtifaya ulaşabilen HÜRKUŞ-II, 320 KCAS azami hıza erişebiliyor.
Yerli aviyonik sistemleri, dijital kokpiti ve hafif taarruz kabiliyetleriyle HÜRKUŞ, farklı operasyonel ihtiyaçlara cevap verebilecek şekilde geliştirildi.
Modern Mimari: Uçağın kokpit düzeni; dijital göstergeler, gece görüş teknolojisine uyumlu sistemler, gelişmiş fırlatma koltukları ve akıllı uçuş yönetim donanımlarıyla yenilendi.
Köprü Görevi: Türk Hava Kuvvetlerinin gelecekteki pilotlarının eğitiminde kullanılacak HÜRKUŞ-II, temel uçuş eğitiminden HÜRJET ve beşinci nesil savaş uçağı KAAN’a uzanan eğitim sürecinde önemli bir rol üstlenecek. Platformun, jet eğitimine geçiş sürecini kolaylaştırması ve operasyonel maliyetlerin azaltılmasına katkı sağlaması hedefleniyor.
HÜRKUŞ-II için Azerbaycan ile İhracat Anlaşması İmzalandı
TUSAŞ tarafından geliştirilen yeni nesil temel eğitim uçağı HÜRKUŞ-II, uluslararası pazarda ilk büyük ihracat anlaşmasına imza attı. Daha önce Nijer ve Çad gibi Afrika ülkelerine gerçekleştirilen HÜRKUŞ teslimatlarının ardından, platformun gelişmiş versiyonu HÜRKUŞ-II için Azerbaycan ile anlaşmaya varıldı.
Bakü’de düzenlenen Azerbaycan Uluslararası Savunma Fuarı (ADEX 2026) kapsamında imzalanan sözleşmeyle TUSAŞ, Azerbaycan’a 14 adet HÜRKUŞ-II ihraç edecek.
Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün tarafından duyurulan anlaşma kapsamında Azerbaycan, HÜRKUŞ-II’nin ilk ihracat müşterisi oldu. İlk teslimatların 2026 yılı içerisinde gerçekleştirilmesi planlanırken sözleşmenin uçakların yanı sıra eğitim yardımcıları ve lojistik destek paketini de kapsadığı belirtildi.
TUSAŞ’ın ilk iki HÜRKUŞ-II uçağını 28 Eylül 2026 tarihinde Türk Hava Kuvvetlerinin envanterine kazandırmasının ardından imzalanan anlaşma, platformun uluslararası pazara açılması açısından önem taşıyor.
Gelişmiş aviyonik donanımı, manevra kabiliyeti ve uçuş performansıyla öne çıkan HÜRKUŞ-II’nin, Azerbaycan Hava Kuvvetlerinin pilot eğitim süreçlerinde kullanılması planlanıyor.
Akıllı uçuş yönetim sistemleri ve dijital eğitim kabiliyetleri sayesinde uçuş eğitimlerinin etkin şekilde yürütülmesine imkân sağlayan HÜRKUŞ-II, bakım ve idame süreçlerinde de maliyet etkin ve sürdürülebilir bir yapı sunmayı hedefliyor.
Sürdürülebilir Havacılık Ekosistemi ve Ortak Üretim Vizyonu
TUSAŞ, Azerbaycan ile geliştirdiği stratejik ortaklığı yalnızca hava aracı tedarikiyle sınırlı tutmayarak uzun vadeli bir teknoloji ve üretim iş birliğine dönüştürmeyi hedefliyor.
Bu kapsamda Azerbaycan’daki savunma sanayisi firmalarıyla ortak imalat, teknoloji transferi, alt sistem üretimi, bakım-onarım ve akademik-teknik eğitim alanlarında iş birliği yapılması planlanıyor.
TUSAŞ, HÜRKUŞ-II platformuna ait çeşitli yapısal bileşenlerin ve kritik parçaların Azerbaycan’daki tesislerde üretilmesine yönelik olarak yetkili kurumlar, üretim merkezleri ve özel sektör temsilcileriyle temaslarını sürdürüyor.
Şirketin mühendislik ve havacılık alanındaki birikiminin, Azerbaycan’ın savunma sanayisi altyapısının geliştirilmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki savunma sanayisi iş birliğini genişleten HÜRKUŞ-II anlaşmasının, Türk havacılık sanayisinin uluslararası pazardaki ihracat faaliyetlerine de katkı sağlaması bekleniyor.
