Japonya Sayıştayı, Ocak 2026’da yayımladığı denetim raporunda, ABD ile yapılan yaklaşık 1,1 trilyon yen (6,9 milyar dolar) tutarındaki askeri tedarik anlaşmalarında ciddi teslimat gecikmeleri yaşandığını bildirdi.
Danışmanlar Meclisi’nin talebi üzerine hazırlanan raporda, 2018 mali yılından bu yana ABD ile yapılan Yabancı Askeri Satışlar (FMS) kapsamındaki sözleşmeler incelendi. İnceleme sonucunda, 118 tedarik kaleminde teslimatların sözleşmede öngörülen tarihlerden uzun süre sonra dahi tamamlanmadığı belirlendi.
Sayıştay, gecikmelerin büyük oranda ABD’li üretici firmalardan kaynaklandığını, bu nedenle Japonya Öz Savunma Kuvvetleri’nin bazı birliklerinde eski ekipmanların kullanılmaya devam ettiğini kaydetti.
Rapor, en kritik gecikmelerden birinin, E-2D Advanced Hawkeye erken uyarı uçaklarına yönelik bakım ekipmanlarında yaşandığını ortaya koydu. Söz konusu ekipmanların sözleşme süresi içinde teslim edilmemesi, Hava Öz Savunma Kuvvetleri’nin hava sahası gözetimi ve hava savunma görevlerini etkiledi.
FMS sisteminde sözleşmelere teslim tarihleri tahmini olarak yazılırken, bu tarihler ABD hükümeti açısından yasal bağlayıcılık taşımıyor. Bu nedenle Japonya, sözleşmeler imzalandıktan ve ödemeler önceden yapıldıktan sonra teslimat takvimine müdahale edemiyor. Bazı teslimat tarihleri ise ABD tarafından tek taraflı olarak idari yollarla değiştirildi.
Sayıştay, birçok geciken ekipmanın bedelinin peşin olarak ödendiğini, ancak teslimat yapılmadığı gibi siparişlerin iptal edilmediğini belirtti. Bu durumun, Öz Savunma Kuvvetleri için uzun vadeli mali yük ve operasyonel risk oluşturduğu ifade edildi.
Raporda, FMS sisteminin yapısal sorunlarına da dikkat çekildi. Japonya, FMS sözleşmelerinin tarafı olarak ABD hükümeti ile muhatap olurken, üretici firmalarla doğrudan müzakere hakkına sahip değil. Bu yapı, üretim süreçleri, maliyetler ve gecikme nedenlerine dair şeffaflığı sınırlıyor.
Japonya Savunma Bakanlığı’nın, gecikmelere ilişkin olarak ABD makamlarıyla birçok kez temasa geçtiği ancak ilerlemenin sınırlı kaldığı belirtildi. Sayıştay, Bakanlığın FMS süreçlerine yönelik denetimini artırması ve geciken ekipmanların takibini güçlendirmesi yönünde tavsiyede bulundu.
Raporda, Japonya’nın ABD yapımı sistemlere artan bağımlılığına dikkat çekilerek, teslimat gecikmelerinin hava, kara ve deniz kuvvetlerinin hazırlık seviyelerini olumsuz etkileyebileceği vurgulandı. Bazı birliklerin eski ekipmanları planlanandan uzun süre kullanmak zorunda kaldığı, bunun da bakım yükünü artırdığı ve operasyonel verimliliği düşürdüğü belirtildi.
Savunma Bakanlığı, rapordaki bulguları kabul ettiğini ve ABD ile teslimat takvimlerinin daha iyi yönetilmesi ve şeffaflığın artırılması için iş birliğini sürdüreceğini açıkladı. Ayrıca, Sayıştay, özellikle bakım ekipmanı ve yedek parça gibi alanlarda FMS’nin en uygun tedarik yöntemi olup olmadığının yeniden değerlendirilmesini önerdi.
ABD yönetimi, FMS sisteminin güvenlik, standardizasyon ve birlikte çalışabilirlik sağladığını savunurken, Japonya Sayıştayı’nın raporu, üretim kapasitesinin yetersiz kalması veya ABD’nin önceliklerinin değişmesi durumunda sistemin ciddi gecikmelere yol açabileceğini ortaya koydu.
