Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ), GÖKVATAN dergisinin 144. sayısında Millî Muharip Uçak KAAN projesine ilişkin önemli teknik detaylara yer verdi. “İlk Uçuşun Yerdeki Provası: Tam Boy Statik Testi” başlığıyla sunulan içerikte, KAAN’ın uçuş öncesi en kritik aşamalarından biri olan tam boy statik test süreci kapsamlı şekilde ele alındı.
Millî Muharip Uçak KAAN projesi kapsamında üretilen tam boy statik test uçağı hangardan çıktı. KAAN, tam boy statik test sürecinde yapısal performansını sergilerken, pek çok zorlu sınavı da beraberinde veriyor.
Modern bir savaş uçağının ilk uçuşu, çoğu zaman gökyüzünde görülen kısa süreli bir başarı olarak karşılık bulur. Ancak mühendislik açısından bakıldığında, o uçuşun ardında uzun bir süreç vardır ve gökyüzüyle gerçekleştirilen ilk buluşmanın temelleri yerde yapılan testlerle atılır. Beşinci nesil, yüksek manevra kabiliyeti ve düşük görünürlüklü bir platform söz konusu olduğunda ise uçuş öncesinde yapılan tam boy statik testler (Full Scale Static Test – FSST) en kritik emniyet bariyerlerinden biri sayılır.
KAAN Havadaki Her Koşula Hazır Olacak
Şirketimiz tarafından geliştirilen Millî Muharip Uçak KAAN gibi yüksek yapısal performans gereksinimlerine sahip bir uçakta tam boy statik test yalnızca bir dayanım doğrulaması değil; aynı zamanda tasarım doğrulama, model korelasyonu, sertifikasyon altyapısı ve uçuş emniyeti açısından stratejik bir kilometre taşıdır. Tam boy statik test için KAAN, yapısal olarak uçacak versiyonun bir iz düşümü şeklinde üretilmiştir.
KAAN’ın binlerce fit yükseklikte, yüksek G kuvvetleri altında, pek çok zorlu koşulda parçalanmadan, bükülmeden veya fonksiyon kaybı yaşamadan görev yapabilmesi için yerdeki test düzeneğinde sınırları zorlanmıştır. KAAN’a uygulanan tam boy statik test programının temel odak noktaları ise şunlardır:
Limit Yük Doğrulaması: Operasyonel olarak karşılaşabileceği en yüksek yüklerin testi
Nihai Yük: Limit yükün 1,5 katı altında yapının emniyet marjının kanıtlanması
FEM Korelasyonu: Dijital ortamdaki Sonlu Elemanlar Modeli ile fiziksel gerçekliğin örtüşmesi
Sertifikasyon: Uçuş zarfının emniyetle açılması için yasal kanıt sunulması
KAAN’ın gövdesi üzerine binen aerodinamik yükleri simüle etmek, dev bir mekanik orkestrayı yönetmeye benzemektedir. Statik test düzeneği, uçağın her bir noktasına farklı açılardan kuvvet uygulayan karmaşık bir mimariye sahiptir.
Test düzeneğinde kullanılan 200’den fazla yüksek kapasiteli hidrolik piston, kapalı çevrim bir kontrol sistemiyle senkronize çalışır. Ancak, bu devasa kuvvetlerin uçağa zarar vermemesi için yükler, 300’ü aşkın özel tasarım yükleme pedi (load pad) ve küresel mafsallı yükleme ağaçlarıyla aracılığıyla yüzeye dağıtılarak uçağa düzgün biçimde yayılır. Organize bir şekilde çalışan bu hidrolik pistonlar orkestrası, havadaki her koşulu yeryüzüne indirerek, pilotların uçağı zorlayabileceğinden daha fazlasını yapabilmek için tasarlanmıştır.
Statik test sadece dışarıdan bastırmak, çekiştirmek değildir; uçağı içeriden de şişirmektir. Tam boy statik test ile;
Yakıt Tankı Yükleri: Dâhili tanklar havayla/sıvıyla doldurularak yapılarının bu basınca karşı dayanımları test edilir.
Kokpit Basınçlandırması: Yüksek irtifadaki basınç farkı (diferansiyel basınç) taklit edilerek gövde panellerinin mukavemeti doğrulanır.
Yapının Sinir Sistemi: 5 Bin Kanallı Veri Ağı
Test sırasında KAAN, binlerce sensörle adeta konuşmaktadır. Statik testin kalbi, uçağın yapısal tepkilerini anlık olarak dijital veriye dönüştüren veri toplama sistemidir.
Ölçüm Altyapısı
5 Bine Yakın Gerinim Ölçer (Strain Gage) Kanalı: Kritik birleşim noktaları ve kanat kökleri en az ölçüm alınan bölgeler değildir; bütün alanlardaki gerilme ölçümleri gerinim ölçerler aracılığıyla gerçekleştirilir.
LVDT Sensörleri: Yapısal esnemeleri ölçebilmek için gerekli hidrolik pistonların üstünde ve uçakta belirlenen noktalara konularak mesafe değişimleri takip edilir. Böylelikle kanat ucundan köküne kadar her bölümde ne kadar esneme olacağı kayıt altına alınmış olur.
Yük Hücreleri ve Basınç Sensörleri: Uygulanan kuvvet doğrulanır.
Bu devasa veri akışı; ana gerilme yönlerini, lokal burkulma davranışlarını ve yük transfer mekanizmalarını canlı olarak izlemeyi sağlar. Bütün bu ölçümler, KAAN’ın havada maruz kalacağı yükler karşısında vereceği tepkilerin mühendislik ekibince yerinde anlaşılmasına olanak tanımaktadır.
Risk Yönetimi ve Limitler
Her statik test, beraberinde yüksek riskler taşır. Beklenmeyen bir lokal akma veya pistonlardaki milisaniyelik bir senkronizasyon kaybı, prototipe zarar verebilir. Bu yüzden yüklemeler çok yavaş bir şekilde ve kademeli yöntemle ilerleyerek uçağa yüklenir. Mühendisler her aşamada hem yüklemelerin doğru ilerlediğini hem de uçağın statik olarak doğru durum ve pozisyonda olduğunu kontrol eder.
Pistonların belirlenen yüklerin dışına çıkmaması için yük limitleri çok detaylı yapılan çalışmalar ile saptanır. Belirlenen limitlerin dışına çıkıldığında sistem otomatik olarak durur.
Test verileri, anlık olarak ekranlarda izlenir. Veriler tasarım verileri ile canlı yayında karşılaştırılır ve olası anomaliler önceden görülerek önlem alınabilir.
Statik Test Başarısı Yeni Bir Dönüm Noktası Olacak
Tam boy statik testler başarıyla tamamlandığında ortaya çıkan manzara, bir mühendislik şaheseridir. 200’den fazla piston, 5 bin sensör ve tonlarca yük altında KAAN, yerde hareketsiz durur ama aslında o an en zorlu görevini icra etmektedir.
İlk uçuşu mümkün kılan o büyük güven aslında test binasında elde edilen binlerce verinin ışığında, gökyüzüyle buluşmadan önce kazanılır. KAAN’ın statik test başarısı, Türkiye’nin havacılık tarihindeki en büyük yapısal doğrulama zaferlerinden biri olarak kayda geçecektir.
KAAN-1 bu yıl gökyüzüyle buluşacak
✈️ TUSAŞ: "Millî Muharip Uçak KAAN projesi; takvime ve tüm planlamalara uygun bir şekilde ilerletiliyor. Tam boy statik testlerde kullanılacak prototip hangardan çıkarılırken, iki uçuş gerçekleştiren KAAN-0 prototipinde yer testlerine devam… pic.twitter.com/zKLMtSLS0j
— SavunmaTR (@SavunmaTR) April 22, 2026
