ABD Hava Kuvvetleri (USAF), son dönemde İran’a karşı yürütülen operasyonlar ve Orta Doğu’daki görevler sırasında yaşanan kayıpların ardından MQ-9 Reaper filosunu takviye etmek amacıyla yeni bir tedarik süreci başlattı.
The War Zone’un (TWZ) aktardığı bilgilere göre Hava Kuvvetleri, General Atomics Aeronautical Systems Inc. (GA-ASI) envanterinde bulunan kullanılmamış MQ-9A Block 5 insansız hava araçlarından belirli sayıda satın almayı planlıyor. ABD Hava Kuvvetleri, bu alım sürecini başlatmak için gerekli finansmanın sağlandığını doğruladı.
Hava Kuvvetleri sözcüsü yaptığı açıklamada, söz konusu araçların daha önce farklı müşteriler için öngörülen siparişler kapsamında üretildiğini ancak artık ihtiyaç duyulmadığını belirterek, platformların hâlen General Atomics mülkiyetinde bulunduğunu ifade etti.
Konu, Hava Kuvvetleri Plan ve Programlardan Sorumlu Genelkurmay Başkan Yardımcısı Korgeneral David Tabor’un 13 Mayıs’ta Kongre’de yaptığı açıklamaların ardından yeniden gündeme geldi. Tabor, hizmetin mümkün olduğu kadar fazla MQ-9A platformunu geri satın alma seçeneklerini değerlendirdiğini ve kısa vadede mevcut açığı kapatmaya odaklandığını söylemişti.
Ancak bu hedefin önünde önemli bir engel bulunuyor. General Atomics Sözcüsü C. Mark Brinkley, şirketin elinde yeni üretim için ayrılmış parçalar ve şirket mülkiyetindeki platformlar dâhil olmak üzere dünya genelinde müşterilere sunulabilecek toplam yeni MQ-9A sayısının 10’dan az olduğunu açıkladı.
Brinkley ayrıca hizmet dışına çıkarılmış bazı Reaper platformlarının yeniden göreve döndürülebileceğini ancak bunun kapsamına ilişkin net bilgi bulunmadığını belirtti.
ABD Hava Kuvvetleri envanterindeki MQ-9A sayısında son yıllarda dikkat çekici bir düşüş yaşandı. Resmî bütçe belgelerine göre 2025 mali yılının başında 231 adet olan MQ-9A sayısı, 2026 mali yılının başlangıcında 165’e geriledi. Korgeneral Tabor ise Mayıs ayında yaptığı açıklamada mevcut filonun 135 uçağa düştüğünü ifade etti.
MQ-9A kayıplarının kesin sayısı açıklanmış değil. Ancak Air & Space Forces Magazine’in kaynaklarına dayandırdığı habere göre yalnızca İran’a yönelik “Operation Epic Fury” kapsamında yaklaşık 30 MQ-9 Reaper kaybedildi. Buna ek olarak son bir yıl içinde Yemen’de İran destekli Husilere karşı yürütülen operasyonlarda da onlarca Reaper’ın düşürüldüğü öne sürülüyor.
Toplam kayıpların mali değerinin yaklaşık 1 milyar dolar seviyesinde olduğu belirtiliyor.
Öte yandan MQ-9 Reaper’ın geleceği konusunda ABD Hava Kuvvetleri içinde farklı görüşler bulunuyor. Hava Kuvvetleri Komutanlığı son dönemde platformun İran’a karşı yürütülen hava harekâtındaki performansını överken, bazı yetkililer ise gelişmiş hava savunma sistemlerine karşı hayatta kalma kabiliyetini sorguluyor.
Bu kapsamda Hava Kuvvetleri, uzun vadede MQ-9’un yerini alabilecek “MQ-9 Next” olarak adlandırılan yeni nesil bir sistem üzerinde çalışıyor. Ancak söz konusu programın hizmete girmesinin yıllar alabileceği değerlendiriliyor.
Bu nedenle mevcut dönemde MQ-9A filosunun korunması öncelik olarak görülüyor. ABD Hava Kuvvetleri, daha önce hizmetten çekilen MQ-1 Predator insansız hava araçlarından da yedek parça temin ederek Reaper filosunun operasyonel kalmasını sağlamaya çalışıyor.
Yetkililer, 2020 yılında emekliye ayrılan onlarca MQ-1 Predator’un Arizona’daki 309. Havacılık Bakım ve Yenileme Grubu (AMARG) tesislerine gönderildiğini ve burada büyük ölçüde MQ-9 filosu için yedek parça kaynağı olarak kullanıldığını açıkladı.
Geçtiğimiz haftalarda ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) İran ateşi sonucu bir “MQ-1” kaybedildiğini açıklaması ise dikkat çekmişti. Bu açıklama, MQ-1 Predator’un yeniden hizmete alınıp alınmadığı yönünde soru işaretleri doğurdu. Ancak Hava Kuvvetleri, Predator platformlarının aktif olarak kullanılmadığını ve bunların yalnızca parça kaynağı olarak değerlendirildiğini belirtti.
Ayrıca 20 adet MQ-1’in ABD Deniz Kuvvetleri’ne devredildiği de açıklandı. Kaybedilen platformun MQ-1 Predator yerine hâlen ABD Kara Kuvvetleri tarafından kullanılan MQ-1C Gray Eagle olması ihtimali üzerinde de duruluyor.
Tüm bu gelişmeler, ABD Hava Kuvvetleri’nin uzun süre havada kalabilen, keşif-gözetleme görevleri yürütebilen ve hassas mühimmat kullanabilen MQ-9 Reaper platformlarına duyduğu ihtiyacın devam ettiğini ortaya koyuyor. Üretimin sona ermiş olması ve mevcut stokların sınırlı kalması ise filodaki kayıpların telafisini daha da zorlaştırıyor.
