Trump yönetiminin, Çin’in ABD’li havacılık tedarikçilerine bağımlılığını ticaret müzakerelerinde baskı unsuru olarak değerlendirdiği; Ticaret Bakanlığının Çin’e yönelik bazı uçak parçalarının ihracat lisanslarını yavaşlattığı ve yeni kısıtlamalar üzerinde çalıştığı bildirildi.
Reuters’un haberine göre ABD ile Çin arasındaki ticaret mücadelesinde havacılık sektörü yeniden kritik bir başlık haline geliyor. Konuya yakın kaynaklara göre Trump yönetimi, Pekin’in ABD menşeli havacılık ürünlerine olan ihtiyacını, özellikle nadir toprak elementleri konusunda yürütülen görüşmelerde müzakere gücünü artıracak bir unsur olarak değerlendirmeye başladı.
Kaynaklar, ABD Ticaret Bakanlığının son haftalarda Çin’e gönderilecek uçak parçalarına ilişkin ihracat lisanslarının verilme sürecini yavaşlattığını belirtti. Bakanlığın ayrıca iniş takımları ve diğer bazı uçak parçalarının Çin’e ihracatının daha kolay sınırlandırılmasını sağlayabilecek yeni bir düzenleme üzerinde durduğu ifade edildi.
Taslak düzenlemenin bir aşamasında, ExxonMobil gibi ABD’li tedarikçiler tarafından gönderilen havacılık hidrolik sıvılarının da yeni lisans şartlarına tabi tutulmasının gündeme geldiği aktarıldı.
Ticaret Bakanlığının bir diğer adımının ise Çin’in devlet kontrolündeki uçak üreticisi COMAC’a gönderilmesine izin verilen parça miktarını sınırlandırmak olduğu bildirildi. Kaynaklara göre bu uygulamayla şirketin parça stoklamasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Söz konusu adımlar, Washington’ın Çin’in nadir toprak elementleri üzerindeki güçlü konumunu dengelemeye çalıştığı bir dönemde gündeme geldi. Bu mineraller ABD’de otomotiv, yarı iletken ve havacılık dahil birçok sanayi kolunda kullanılıyor.
ABD ve Çinli yetkililer eylül ayında New York ve Washington’da bir araya gelerek nadir toprak elementlerine erişim, tarım ticareti ve giderek güçlenen yapay zekâ teknolojileri gibi başlıkları görüştü.
İki ülke, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in geçen hafta Washington’a yaptığı ziyaret sırasında bazı ürünlerde karşılıklı gümrük vergilerini düşürme ve 10 Kasım’da sona erecek ticaret ateşkesini 10 Ocak 2027’ye kadar uzatma konusunda anlaşmaya vardı.
Ancak ticari uçak parçalarının müzakerelerde baskı aracı olarak kullanılması ihtimali sektörde endişeye yol açıyor. Havacılık sektörü, Trump yönetiminin birçok ülke ve sektöre uyguladığı tarifelerden büyük ölçüde etkilenmemiş olsa da jeopolitik gerilimlerin yol açtığı parça ve malzeme sıkıntılarıyla karşı karşıya bulunuyor.
Çin’in de geçen ilkbaharda satın almayı kabul ettiği 200 Boeing uçağı için birkaç yıllık yedek parça teminatı istediği belirtildi. Kaynaklara göre ABD tarafı ise bu konuda garanti vermeye isteksiz davranıyor ve söz konusu parçaları ileride Çin’den taviz alınmasını sağlayabilecek bir müzakere unsuru olarak görüyor.
Boeing, ABD’nin ihracat kurallarına uygun biçimde Çinli hava yolu şirketlerine onlarca yıldır olduğu gibi ihtiyaç duydukları parça ve hizmetleri sağlamaya devam etmeye kararlı olduğunu açıkladı.
ABD yapımı havacılık parçaları yalnızca Çin’de kullanılan Boeing ve Airbus uçakları için değil, üretimini artırmayı hedefleyen COMAC açısından da kritik önem taşıyor. Washington, geçen yıl ticaret geriliminin yükseldiği dönemde COMAC’a yönelik GE Aerospace motorları, Honeywell Aerospace navigasyon sistemleri ve bazı diğer ürünlerin ihracat lisanslarını geçici olarak askıya almıştı.
2025’te getirilen bu kısıtlamalar havacılığın yanı sıra etan ve elektronik tasarım otomasyonu yazılımlarını da kapsadı ancak yalnızca birkaç hafta yürürlükte kaldı.
Kaynak: Reuters
