Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya’nın savunma sanayiinde ortak üretim ve teknoloji geliştirme amacıyla imzaladığı Bedir Mutabakatı’nın uygulanmasına ilişkin yeni ayrıntılar ortaya çıktı.
Middle East Eye’ın (MEE) konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre dört ülke, ortak silah ve askerî teçhizat üretimi için Türkiye merkezli üretim tesisleri oluşturmayı değerlendiriyor.
21 Ekim’de Katar’ın başkenti Doha’da imzalanan mutabakat, ülkelerin savunma sanayii kapasitelerini bir araya getirerek ortak üretim, araştırma-geliştirme ve askerî eğitim alanlarında iş birliğini genişletmeyi amaçlıyor.
Anlaşmaya Türkiye adına Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün imza attı. Diğer imzacılar ise Katar Başbakan Yardımcısı Şeyh Suud bin Abdurrahman Al Sani, Pakistan Savunma Bakanı Khawaja Muhammed Asıf ve Endonezya Savunma Bakan Yardımcısı Yusuf Jauhari oldu.
Ortak üretim için iki aşamalı karar mekanizması
Middle East Eye’a konuşan kaynaklara göre mutabakat kapsamında öncelikle dört ülke, kendi ulusal güvenlik ihtiyaçları doğrultusunda savunma sanayii gereksinimlerini belirleyecek.
Ardından ülkelerin teknik ekiplerinden oluşacak bir yürütme kurulu, ortak üretim projelerine ilişkin planları hazırlayacak.
Hazırlanan projeler, bakanlar, bakan yardımcıları ve savunma sanayii yetkililerinden oluşacak stratejik kurulun değerlendirmesine sunulacak.
Stratejik kurul, projelerin bütçeleri ve üretim tesislerinin kurulacağı yerler hakkında nihai kararları verecek. Bu mekanizmanın ortak üretim hatlarının oluşturulmasına zemin hazırlaması hedefleniyor.
Ortak üretim tesisleri için Türkiye öne çıkıyor
Mutabakat kapsamında kurulması planlanan ortak savunma sanayii tesisleri için Türkiye’nin öne çıktığı belirtiliyor.
Middle East Eye’a konuşan kaynaklar, Türkiye’nin bölgedeki geniş savunma sanayii altyapısı nedeniyle ortak üretim faaliyetlerine ev sahipliği yapmasının beklendiğini aktardı.
Türk savunma sanayii, insansız hava araçları, hava savunma sistemleri ve zırhlı araçlar dahil farklı kategorilerde askerî sistemler üreterek uluslararası pazarlara ihraç ediyor.
Dört ülkenin üretim ve teknoloji geliştirme kabiliyetlerinin birleştirilmesiyle hem katılımcı ülkelerin hem de dost ve müttefik ülkelerin savunma ihtiyaçlarının karşılanması amaçlanıyor.
Katar’dan finansman ve teknoloji desteği
Mutabakatın önemli unsurlarından birini Katar’ın projelere sağlayacağı katkılar oluşturuyor.
Middle East Eye’a konuşan kaynaklara göre Katar, ortak savunma sanayii girişimine finansman ve teknoloji desteği sağlamayı taahhüt etti.
Katarlı kaynaklar, anlaşmanın İran ile yaşanan gerilimlerden ve Hürmüz Boğazı’ndaki krizden çıkarılan dersler doğrultusunda şekillendiğini belirtti.
Kaynaklara göre Doha yönetimi, özellikle maliyet açısından uygun hava savunma sistemlerine erişimi öncelikli ihtiyaçları arasında görüyor.
Katar’ın Türkiye ile savunma ilişkilerini derinleştirerek hava savunma kapasitesini geliştirmeyi hedeflediği ifade ediliyor.
Körfez ülkelerinin Türk hava savunma sistemlerine ilgisi
Körfez ülkelerinin Türk savunma sanayii ürünlerine yönelik ilgisinde, alternatif tedarikçilerde yaşanan teslimat gecikmeleri de etkili oluyor.
Middle East Eye’a mayıs ayında konuşan bir Türk savunma sanayii kaynağı, ABD dahil bazı tedarikçilerin Patriot ve THAAD hava savunma sistemleri ile bunların mühimmatlarında birkaç yılı bulan teslimat birikimleri bulunduğunu belirtmişti.
Kaynak, Türk hava savunma sistemlerinin benzer sürelerde tedarik edilebileceğini, uygun koşullarda yerel üretim ve ortak geliştirme seçeneklerinin de sunulabileceğini ifade etmişti.
Bu çerçevede Bedir Mutabakatı’nın, dört ülkenin savunma sanayii alanındaki ortaklıklarını yalnızca ürün alım satımıyla sınırlı tutmayarak üretim ve teknoloji geliştirme boyutuna taşıması hedefleniyor.
Bedir Mutabakatı’nın adı ne anlama geliyor?
Arapçada “dolunay” anlamına gelen Bedir adı, mutabakata katılan dört ülkenin birbirini tamamlayan savunma sanayii kabiliyetlerini simgeliyor.
Millî Savunma Bakanlığının açıklamasında, anlaşmanın askerî ve ekonomik açıdan önemli olduğu, ülkelerin üretim yeteneklerinden yararlanılarak savunma sanayii kapasitelerinin geliştirileceği vurgulandı.
Mutabakat kapsamında oluşturulacak ortak üretim mekanizmasının, katılımcı ülkelerin ihtiyaçlarının yanı sıra dost ve müttefik ülkelerin savunma sistemlerine erişimini de desteklemesi amaçlanıyor.
