ABD Donanmasının gelecekteki fırkateyn filosu için yürüttüğü arayış, ülkenin geleneksel gemi inşa politikasında önemli bir değişikliğin önünü açabilecek bir sürece dönüşüyor. USNI News’in sektör kaynaklarına dayandırdığı habere göre Beyaz Saray ve ABD Donanması; Türkiye, Güney Kore ve Japonya tarafından geliştirilen fırkateyn tasarımlarını yeni bir savaş gemisi sınıfı için inceliyor.
Üç sektör kaynağının aktardığı bilgilere göre uluslararası nitelik taşıyabilecek süreçte ilk iki geminin yabancı tersanelerde inşa edilmesi, daha sonraki üretimin ise ABD’deki tersanelere aktarılması seçeneği değerlendiriliyor. Böyle bir adım, ABD’nin bir asrı aşkın süredir sürdürdüğü donanma gemilerini ülke içinde inşa etme uygulamasından farklı bir yaklaşım anlamına gelecek.
Değerlendirilen platformlar arasında Mitsubishi Heavy Industries tarafından geliştirilen Mogami sınıfının ihracat versiyonu ile Güney Koreli farklı gemi üreticilerinin inşa ettiği Chungnam sınıfı güdümlü füze fırkateyni bulunuyor. Kaynaklara göre Türk tersaneleri tarafından inşa edilen İstanbul sınıfı güdümlü füze fırkateyni de adaylar arasında yer alıyor. İstanbul sınıfının sürece dahil edilmesinin, temmuz ayında düzenlenen NATO Zirvesi sırasında Türk liderliği ile ABD Başkanı Donald Trump arasında gerçekleştirilen bir görüşmenin ardından gündeme geldiği belirtiliyor.
Bu arayışın önünü, Beyaz Saray tarafından ağustos ayında yayımlanan bir memorandum açtı. Söz konusu belge, Pentagon’un “ulusal güvenlik çıkarı” gerekçesiyle istisna uygulayarak yabancı tasarımları değerlendirebilmesine ve yabancı ülkelerde inşa edilen savaş gemilerinin ABD Donanmasında hizmete alınmasını engelleyen düzenlemenin aşılmasına imkân tanıyor.
Memorandumun ardından ABD Donanması Bakan Vekili Hung Cao, Donanmanın Araştırma, Geliştirme ve Tedarikten Sorumlu Bakan Yardımcılığı ofisine uluslararası muharip gemiler ile Askerî Deniz Taşımacılığı Komutanlığı için bazı lojistik gemi türlerini kapsayan bir çalışma yürütme talimatı verdi. Çalışmanın 12 Kasım 2026 tarihine kadar tamamlanması öngörülüyor.
Donanma adına açıklama yapan Yüzbaşı Ron Flanders, ABD Başkanı’nın yerli gemi inşa kapasitesinin artırılması ve müttefik ülkelerin kanıtlanmış gemi inşa yeteneklerinden yararlanılması yönünde talimat verdiğini belirtti. Flanders, seçeneklerin gemileri daha hızlı teslim ederken ABD tersanelerinde uzun vadeli yatırım, teknoloji transferi ve iş gücü artışını sağlayacak şekilde geliştirildiğini ifade etti.
Gündemdeki modellerden biri de kaynakta “Finlandiya modeli” olarak tanımlanan yaklaşım. Buna göre ilk bir veya iki geminin yabancı bir tersanede inşa edilmesi, ardından yabancı yatırımın ABD’deki tesis ve gemi inşa altyapısına yönlendirilmesi değerlendiriliyor.
Yeni fırkateyn programının, ABD Donanmasının suüstü filosundaki görev dağılımına da katkı sağlaması amaçlanıyor. Donanma yetkilileri, üst düzey deniz muharebesi için tasarlanan Arleigh Burke sınıfı güdümlü füze destroyerlerinin zaman zaman daha az karmaşık platformların yerine getirebileceği görevlerde kullanıldığına dikkat çekiyor. Fırkateynlerin daha düşük tehdit seviyesine sahip sularda görev yapabileceği, yüksek değerli unsurlara eskort sağlayabileceği ve destroyerlerin daha ileri seviye görevlerde kullanılmasına imkân tanıyabileceği belirtiliyor.
Ancak yabancı tersanelerde savaş gemisi inşası konusu ABD Kongresinde tartışılıyor. Senato Silahlı Hizmetler Komitesinin 2027 mali yılı savunma politikası taslağında söz konusu istisnanın kaldırılması yönünde düzenleme yer alırken, Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesinin taslağında da yabancı tersanelerde inşa edilen Amerikan savaş gemilerine yönelik sözleşmelerde yetkilendirilmiş fonların kullanılmasını engelleyecek bir değişiklik bulunuyor. Mevzuatın nihai metni ise henüz yayımlanmış değil.
