ABD Donanması’nın yeni nesil jet eğitim uçağı tedarik programında önemli bir gelişme yaşandı. Boeing, Donanma’nın Undergraduate Jet Training System (UJTS) ihalesine T-7A Red Hawk platformuyla katılmama kararı aldığını duyurdu. Kararla birlikte programda bilinen rakip sayısı ikiye düştü.
ABD Donanması, Mart ayında UJTS programı için resmi teklif çağrısı yayımlamıştı. Program kapsamında halen envanterde bulunan yaklaşık 200 adet T-45 Goshawk eğitim uçağının yerine 216 yeni jet eğitim uçağının tedarik edilmesi planlanıyor. Yeni uçaklar, Donanma’nın gelecekteki taktik jet pilotu eğitim sisteminin temel unsurlarından biri olacak.
Boeing sözcüsü yaptığı açıklamada, şirketin müşterilerinin ihtiyaçlarına uygun çözümler sunduğu programlara teklif verdiğini belirterek, yapılan değerlendirmeler sonucunda T-7A’nın UJTS gereksinimlerini karşılamadığı kanaatine vardıklarını ifade etti. Şirket bu nedenle mevcut ihale sürecine teklif sunmayacağını Donanma’ya bildirdi.
Boeing, kararın temel nedenlerinden birinin General Electric üretimi F404 turbofan motoruna yönelik sertifikasyon gereksinimleri olduğunu açıkladı. Şirket, milyonlarca uçuş saatine sahip olan ve farklı platformlarda kullanılan F404’ün olgun bir tasarım olduğunu vurgularken, Donanma’nın talep ettiği motor yeterlilik süreçlerinin ek geliştirme faaliyetleri gerektirebileceğini ve programın hedeflenen hizmete giriş takvimini riske atabileceğini değerlendirdi.
Ancak bu gerekçe, savunma çevrelerinde bazı soru işaretlerini de beraberinde getirdi. F404 motoru yalnızca T-7A’da değil, farklı askeri platformlarda da uzun süredir kullanılıyor. Ayrıca Lockheed Martin ve Korea Aerospace Industries (KAI) ortaklığının UJTS için sunduğu TF-50N tasarımı da aynı motor ailesinden güç alıyordu. Lockheed Martin ve KAI ise Nisan ayında yarışmadan çekilmiş, ancak kararlarına ilişkin ayrıntılı bir açıklama yapmamıştı.
T-7A programı son yıllarda çeşitli teknik sorunlar ve gecikmelerle karşı karşıya kalmıştı. Bu durum, uçağın ABD Hava Kuvvetleri hizmetine giriş sürecini de ertelemişti. Hava Kuvvetleri, Red Hawk için başlangıç operasyonel kabiliyet seviyesine gelecek yıl ulaşmayı hedefliyor.
Boeing’in çekilmesinin ardından yarışta Sierra Nevada Corporation (SNC) liderliğindeki ekip ile Leonardo ve Textron ortaklığı kaldı. Leonardo/Textron ekibi çift Honeywell F124 motorlu M-346N tasarımını sunarken, SNC’nin geliştirdiği Freedom Jet ise iki Williams FJ44-4M motorundan güç alıyor. Freedom Jet ayrıca programdaki tek tamamen yeni tasarım olma özelliğini taşıyor.
Donanma, UJTS programında daha önce uçak gemisi iniş eğitimlerine yönelik bazı gereksinimleri kaldırmıştı. Bu karar tartışmalara yol açarken, Donanma gelişmiş sanal eğitim sistemleri ve yeni nesil destekli iniş teknolojilerinin pilot eğitim yaklaşımını değiştirdiğini savunuyor.
Öte yandan Donanma, kısa süre önce program için öngörülen maliyet üst sınırını yaklaşık 1,8 milyar dolardan 2,7 milyar dolara yükseltti. Naval Air Systems Command (NAVAIR), bu değişikliğin yeni maliyet verileri doğrultusunda yapıldığını açıkladı. Artan maliyet beklentileri ve program takvimindeki değişiklikler, UJTS’nin geleceğine ilişkin değerlendirmeleri de beraberinde getiriyor.
T-45 filosunun yaşlanması ve son yıllarda yaşanan çeşitli kazalar nedeniyle Donanma’nın yeni eğitim uçağı ihtiyacı önemini koruyor. Donanma başlangıçta kazanan tasarımı bu yıl seçmeyi ve ilk uçağın 2028’de hizmete girmesini planlıyordu. Güncel hedef ise sözleşmenin gelecek yılın ortalarında imzalanması yönünde.
Kaynak: TWZ
