Suudi Arabistan’ın balistik füze üretim kapasitesini artırmaya yönelik çalışmalar yürüttüğü öne sürüldü. Reuters tarafından aktarılan bilgilere göre Riyad’ın yaklaşık 200 kilometre batısında bulunan El-Duvadimi balistik füze üretim kompleksinde gerçekleştirilen genişletme faaliyetleri, daha büyük katı yakıtlı balistik füzelerin üretimine yönelik hazırlıklara işaret ediyor.
ABD merkezli Dış Politika Araştırma Enstitüsü (Foreign Policy Research Institute/FPRI) araştırmacıları Sam Lair ve Michael Duitsman, Planet Labs tarafından Nisan 2025 ile Eylül 2026 tarihleri arasında elde edilen ticari uydu görüntülerini analiz etti.
Araştırmacılar, tesiste inşa edilen yeni yapıların Suudi Arabistan’ın daha uzun menzilli ve daha ağır faydalı yük taşıyabilen balistik füzeler geliştirmesine imkân sağlayabileceğini değerlendirdi.
Uydu görüntülerinde yeni üretim altyapısı tespit edildi
FPRI tarafından gerçekleştirilen analizde, El-Duvadimi kompleksinde katı yakıtlı füze motorlarının üretiminde kullanılabilecek yeni bir binanın inşa edildiği belirtildi.
Söz konusu yapının, füze motorlarının gövdelerine yakıt karışımının dökülerek sertleşmesinin sağlandığı döküm çukurlarını barındırabileceği değerlendiriliyor.
Araştırmacılara göre yeni bina, mevcut döküm çukurlarını barındırdığı düşünülen yapıdan en az iki kat daha büyük. Binanın çevresinde bulunan koruyucu duvarların ise olası patlamaların diğer tesislere zarar vermesini önlemek amacıyla tasarlandığı tahmin ediliyor.
Komplekste tespit edilen ikinci yeni yapının da yakıt bileşenlerinin veya tamamlanmış füze parçalarının depolanması amacıyla kullanılabileceği belirtiliyor.
Uydu görüntülerine göre genişletme çalışmaları Nisan 2025’te başladı. Aralık 2025’te elde edilen görüntülerde, henüz çatısı tamamlanmamış yapının içerisinde iki derin çukur tespit edildi. 18 Eylül 2026 tarihli görüntülerde ise binanın çatısının kısmen tamamlanmadığı ve çevresindeki koruyucu duvarların inşa edildiği görüldü.
FPRI araştırmacıları, çatı çalışmalarının kısa sürede tamamlanabileceğini ancak üretim ekipmanlarının kurulumunun birkaç ay sürebileceğini belirtti. Bu doğrultuda tesisin 2026 yılı sonuna kadar füze üretimine hazır hâle gelebileceği değerlendiriliyor.
Çin yapımı DF-21 balistik füzesi üretimi ihtimali
Araştırmacılar, Suudi Arabistan’ın balistik füze envanteri ve El-Duvadimi tesisinin yapısal özellikleri doğrultusunda üretim altyapısında Çin teknolojisinin kullanılıyor olabileceğini belirtiyor.
FPRI araştırmacısı Sam Lair, Suudi Arabistan’ın Çin tasarımı katı yakıtlı DF-15 balistik füzesini hâlihazırda üretiyor olabileceğini, tesisteki genişletme çalışmalarının ise daha uzun menzilli DF-21 veya benzer özelliklere sahip bir füzenin üretimine yönelik olabileceğini ifade etti.
FPRI ekibi, sosyal medyada yayımlanan görüntüler üzerinden Yemen’de Suudi Arabistan tarafından ateşlendiği değerlendirilen Çin tasarımı DF-15 füzesine ait enkazı da tespit etti.
Suudi Arabistan’ın Çin ile balistik füze alanındaki iş birliği geçmişi ise 1980’li yıllara dayanıyor. ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı’nın (CIA) 1991 yılında gizliliği kaldırılan değerlendirmesine göre Riyad yönetimi, 1987 yılında Çin’den yaklaşık 40 adet sıvı yakıtlı DF-3 balistik füzesi tedarik etti.
Suudi Arabistan, söz konusu füzelerden ikisini Nisan 2014’te gerçekleştirilen askerî geçit töreninde ilk kez kamuoyuna sergiledi.
Araştırmacılar, ABD’nin uzun menzilli füze sistemlerinin ihracatına yönelik kısıtlamalarının Suudi Arabistan’ı Çin ile iş birliğine yönlendirmiş olabileceğini değerlendiriyor.
Londra merkezli Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS) araştırmacısı Sascha Bruchmann, Suudi Arabistan’ın daha uzun menzilli balistik füzelere sahip olmasının İran karşısındaki askerî kabiliyetlerini artırabileceğini belirtti.
Bruchmann’a göre uzun menzilli füzeler, Suudi Arabistan’ın ABD’den tedarik ettiği F-15 savaş uçaklarını İran hava savunma sistemlerinin oluşturduğu risklere maruz bırakmadan hedeflere taarruz gerçekleştirmesine imkân sağlayabilir.
Araştırmacı ayrıca İran’ın füze ve İHA kabiliyetleri açısından Suudi Arabistan karşısında avantajlı olduğunu, Riyad’ın yeni füze sistemleriyle bu farkı kısmen azaltabileceğini ifade etti.
Savunma istihbaratı alanında faaliyet gösteren Janes de FPRI analizini inceleyerek yeni yapıların üretim kapasitesinin artırılmasına veya daha uzun menzilli füzelerin geliştirilmesine yönelik olabileceğini değerlendirdi.
CNA araştırmacısı Decker Eveleth ise Orta Doğu’da benzer füze kapasitesi geliştirme faaliyetlerinin yaygınlaştığına dikkat çekti. Eveleth, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye’de de benzer çalışmaların yürütüldüğünü belirtti.
ABD-Suudi Arabistan nükleer anlaşmasına etkisi
Suudi Arabistan’ın balistik füze üretim kapasitesini artırma girişiminin, Washington ile Riyad arasında görüşülen sivil nükleer iş birliği anlaşmasını da etkileyebileceği değerlendiriliyor.
ABD’nin Suudi Arabistan’a elektrik üretimi amacıyla uranyum zenginleştirme altyapısı kurulmasında destek sağlamasını öngören anlaşma, ABD Kongresi’nde nükleer silahların yayılmasına ilişkin endişeler nedeniyle eleştiriliyor.
Anlaşmaya karşı çıkanlar, mevcut düzenlemelerin Suudi Arabistan’ın gizli bir nükleer silah programı geliştirmesini önlemek açısından yeterli güvence sağlamadığını savunuyor. Riyad yönetimi ise böyle bir planının bulunduğu yönündeki iddiaları reddediyor.
Öte yandan Suudi Arabistan’ın Washington Büyükelçiliği ve Enformasyon Bakanlığı, El-Duvadimi tesisindeki genişletme çalışmalarına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi. Çin’in Washington Büyükelçiliği ve Savunma Bakanlığı da konuya ilişkin açıklama yapmazken CIA yorum yapmayı reddetti.
Kaynak: Reuters
